Een groot aantal Joodse nieuwelingen zijn volgens de regelgeving niet-joods

Nov 29, 2022 | Algemeen, Argentinië, Brazilië, Georgia, Moldova, Russia, Ukraine

Een groot aantal olim vanuit de voormalige republieken van de Sovjet-Unie is, volgens de Israëlische wetgeving niet joods. Dit blijkt uit het onderzoeksrapport van de afdeling Onderzoeks- en Informatiecentrum (RIC) van de Knesset. Zij richtte haar onderzoek specifiek op het jaar 2020. Desbetreffend onderzoek maakt tevens duidelijk dat drie van de vier immigranten, die aliyah maakten naar Israël, afstammelingen zijn van Joodse voorouders. Echter, hetzelfde rapport bevestigt tevens, de algemeen heersende indruk in Israël, dat de nieuwkomers vanuit de USSR, naar de letter en de definitie van de wet, zelf geen Jood zijn. De vraag is dan ook: ‘Hoe zit dat?’

door Philip van den Berg

Wet op Terugkeer

De huidige wetgeving in relatie tot de Wet op Terugkeer zegt dat elke Jood aliyah kan maken en beschouwd wordt als Israëlisch staatsburger, indien degene ten minste één Joodse grootouder heeft. Deze specifieke regel, ook wel ‘grootouderclausule’, werd in 1970 toegevoegd. Ofwel, op basis van de huidige regelgeving bedroeg het percentage Joden, afkomstig vanuit de voormalige Sovjet-Unie over 2020, slechts 28%. Nader onderzoek, over een breder tijdsbestek (1990-2020), laat vervolgens zien dat, met betrekking tot de olim uit eerder genoemde gebieden en de Israëlische wetgeving, slechts 36% van hen bestempeld kan worden als jood. In het verlengde hiervan is het van belang te weten dat in de eerste jaren van 1990 het percentage ‘Joods-zijn’ een stuk hoger lag dan bijvoorbeeld vanaf het laatste millennium, het jaar 2000.
 

Het Jodendom

Bij al deze cijfers en percentages is interessant en waardevol in hoeverre de nieuwelingen vanuit de voormalige Sovjet-republieken zich, in het beloofde land van God, daadwerkelijk tot het Jodendom bekeerden. Een expert op dit terrein is Netantel Fisher. Hij is hoofd van de afdeling Openbaar beleid van het Academisch Centrum voor Recht en Wetenschap. Uit verschillende onderzoeken is naar boven komen drijven dat slechts 10% van de ‘Russische nieuwelingen’ zich bekeerde tot het Joodse geloof. Als wetenschapper zette hij zich in voor de omzettingswet van de vorige regering. Twee opvallende en belangrijke punten vormden de rode draad in deze wet, namelijk: de mogelijkheid voor mensen om zich makkelijker te bekeren tot het Jodendom en tevens de mogelijkheid voor niet-joodse migratie open en stabiel te houden. Een verlangen dat zichzelf lijkt tegen te spreken en in de samenleving leidt tot het maken van lastige (politieke) keuzes.
 

 

Diasporagemeenschappen

Het is bij de uitkomst van eerder genoemde onderzoeken van belang dat men de Joden, in het bijzonder in het beloofde land van God, dat de situatie in de diasporagemeenschappen na de 2e Wereldoorlog sterk veranderde, ook na de vorming van de staat Israël in 1948. Want degenen die de oorlog hadden overleefd buiten de staat Israël woonden, daarvan heeft iedereen binnen zijn gezin en/of zijn familie wel iemand die niet joods is. Dit gegeven en deze demografische ontwikkeling is bij velen in Israël onbekend.
 

Holocaust

Bijzonder is wel dat deze trend het sterkst zichtbaar is binnen de Joodse gemeenschappen in Oost-Europa en de voormalige USSR. Waarom? Volgens een document van de bevolkings- en immigratiedienst was slechts 56% van alle olim in de periode 2016-2021 Joods. Het percentage bij de nieuwelingen uit het land van Poetin lag dit op 34% en bij de olim uit het land van Zelensky op 30%. In vergelijking met de landen in West-Europa en Noord-Amerika liggen de verhoudingen heel anders. Ter illustratie: meer dan 90% van de olim uit de VS is volgens de Israelische wetgeving Joods. Een aanzienlijk, maar vanuit historisch perspectief een verklaarbaar verschil.